الشيخ حسين المظاهري

64

مظهر حق (نگرشى اخلاقى بر فضائل و سيره امير المؤمنان على ع) (فارسى)

--> نسبت ندهيم و مربوط به آينده بشماريم ، در اين صورت در مورد خدا و رسول او درست نخواهد بود . سوّم . در آيهء مورد بحث ، لفظ « الذين آمنوا » به شكل جمع استعمال شده است و برگرداندن آن به معناى مفرد و ارادهء خصوص اميرالمؤمنين بدون دليل ممكن نيست . و اين كه مفسرين گفته‌اند ، آيهء مذكور در شأن على نازل شده است ، مقتضى اختصاص نمىباشد . [ مشهور در ميان فقها و مفسرين اين است كه شأن نزول مخصّص مدلول آيه نيست . ] ادعاى انحصار اين اوصاف در على ، بر اين پايه استوار است كه « و هم راكعون » حال براى ضمير « يؤتون » باشد ، و چنين چيزى مسلم نيست ؛ زيرا ممكن است كه عطف شده باشد ؛ به اين معنى كه ايشان در نماز ، به ركوع مىروند - نمازشان مانند يهوديان ، بىركوع نيست - يا اين كه در برابر خدا خاضع و فروتنند . مرحوم مظفّر در پاسخ به اين اشكالات مىنگارد : پاسخ اشكال اوّل . بعيد نيست كه لفظ « ولى » ، مشترك معنوى باشد [ : لفظى كه براى يك معناى كلى وضع شده كه داراى مصاديق مختلف است ، نه آن كه معانى مختلفى داشته باشد ] كه براى شخصى كه اقدام به انجام كارى مىكند ، وضع شده است و هر كس كه اقدام به كارى مىكند ، نسبت به كسى كه برايش كار انجام مىدهد ، نوعى قدرت و تسلط دارد ، اگر چه تسلط كامل نباشد ؛ لذا لفظ « ولى » از مصدر « ولايت » كه به معناى تسلط و قدرت است ، مشتق شده است ؛ مانند ولى زن ، ولى كودك و ولى رعيت كه همگى به معناى رسيدگى كننده به امور ايشان است و تقريباً نسبت به آنان تسلّط دارد . همچنين به معناى دوست و دوست‌دار نيز مىباشد . دوست نيز - به طور ضمنى - نسبت به دوست خود نوعى تسلط دارد و مىتواند در امور او تصرف نمايد . در مورد شخص يارى دهنده نسبت به يارى شده و هم‌پيمان نسبت به هم‌پيمان و همسايه نسبت به همسايه نيز به همين شكل است . بنا بر اين ، معناى آيه چنين مىشود كه : فقط خدا و رسول او و اميرالمؤمنين ، سرپرست و متولى امور شما هستند و بدون شك ولايت خدا همه جانبه